Στη μνήμη των 118 Ηρώων της Σπάρτης

0
195

Γραφει ο Βαγγελης Μητρακος


Ένα ποίημα της Βούλας Δαμιανάκου για τον Χρήστο Καρβούνη

ΓΙΑΤΡΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ

Στο Μονοδένδρι , τι κακό,
αντάρα , ποδοβολητό .
Ίσκιωσε μαύρο το βουνό ,
μυρίζει ο αγέρας φονικό .
Φέραν καμιά διακοσαριά
Σπάρτη και γύρω τα χωριά
αγκαλιαστούς όλους μαζί
να τους σκοτώσουν την αυγή .
Έχετε γεια κι ώρες καλές ,
δίνει ο φονιάς τις προσταγές ,
πάνω στην ύστερη στιγμή
φτάνει γραφή του διοικητή :
Να βγάλουν απ’ το σκοτωμό
τον κυρ Καρβούνη , το γιατρό
που γιάτρευε όλον το λαό
στη Σπάρτη , στον Ταΰγετο.
Τον βγάζουνε , του λεν να πάει .
Αυτός γυρίζει και κοιτάει .
Βλέπει τους φίλους τσούρμο εκεί
βουβά να λεν ώρα καλή .
Γυρίζει ευτύς στη θέση του
μ’ αστραφτερή την όψη .
– Φεύγα γιατρέ , φεύγα γιατρέ .
-Φεύγα , τον σπρώχνουν , αδελφέ ,
γλίτωσε , ζήσε όσο μπορείς ,
φτάνουμε για το Χάρο εμείς .
-Παιδιά , δεν το χωράει η καρδιά
να χωριστώ απ’ τη συντροφιά
δεν το χωράει ο νους μου πώς
να φύγω αφού ’φτασα ως εδώ ,
μπορώ να βλέπω εγώ το φως ,
χαμένοι σεις , εγώ να ζω.
Θα μείνω εδώ με σας μαζί
στο θάνατο όπως στη ζωή .

Βούλα Δαμιανάκου


Ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ

Ο Χρήστος Καρβούνης γεννήθηκε στις Καρυές (Αράχωβα) Λακωνίας στις 16  Ιουλίου 1903 . Πήγε στο γυμνάσιο της Σπάρτης και από εκεί μετέβη στην Γερμανία όπου σπούδασε γιατρός με ειδικότητα χειρουργός . Το 1928 γύρισε στην Σπάρτη και στα 1933 οικοδόμησε δική του κλινική στη διασταύρωση Κ. Παλαιολόγου & Όθωνος Αμαλίας . Κατά τα έτη 1929-1943 έκανε 3000 χειρουργεία και βοήθησε πολύν κόσμο που δεν είχε τα οικονομικά μέσα να γιατρευτεί  . Στον πόλεμο του 1940 υπηρέτησε στα νοσοκομεία Θεσσαλονίκης και Ναούσης . Κατά την κατοχή εντάχθηκε στο ΕΑΜ και είχε πατριωτική δράση . Όταν νοσήλευσε έναν Έλληνα αξιωματικό το 1943 οι Ιταλοί τον συνέλαβαν και απελευθερώθηκε μετά την  κατάρρευση της Ιταλίας .

Τη νύχτα της 25ης  Οκτωβρίου 1943 , οι Γερμανοί με υποδείξεις των ντόπιων συνεργατών τους (μερικοί συμμετείχαν ως κουκουλοφόροι στις συλλήψεις) , συνέλαβαν εκατοντάδες Σπαρτιάτες , τους οποίους , την επομένη,  μετέφεραν στις φυλακές Τριπόλεως Ανάμεσά τους και τον γιατρό Χρήστο Καρβούνη .  Ενώ βρισκόταν στη φυλακή οι γερμανοί πρότειναν στον γιατρό να τον ελευθερώσουν , λόγω των σπουδών του στη γερμανία . Ο Καρβούνης όμως αρνήθηκε την ατομική του απόλυση χωρίς ΚΑΙ τους υπόλοιπους συμπατριώτες του .  Στις 26 Νοεμβρίου 1943 , οι γερμανοί , με πρόφαση την επίθεση ανταρτών του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Παρασκευά Λεβεντάκη εναντίον γερμανικής φάλαγγας στη θέση «Λογγάκι» , κοντά στο Μονοδέντρι , του δρόμου Σπάρτης – Τρίπολης , μετέφεραν εκεί 118 Σπαρτιάτες ομήρους από την Τρίπολη  και τους εκτέλεσαν . Μέσα στους Μάρτυρες αυτούς της Λευτεριάς ήταν και ο Γιατρός Χρήστος Καρβούνης . Λίγο πριν από την εκτέλεση έφτασε γερμανός μοτοσικλετιστής ο οποίος μετέφερε ένα μήνυμα της γερμανικής διοίκησης Τρίπολης  «Να μην εκτελεστεί ο Καρβούνης»  .  Και πάλι ο Γιατρός – Ήρωας  αρνήθηκε να δεχθεί χάρη , παρά τις παροτρύνσεις των συμπατριωτών του . «Ή όλοι ή κανένας» , ήταν η απάντησή του . Μπροστά στην άρνηση των γερμανών ο Καρβούνης πρότεινε , αντί γι’ αυτόν , να χαριστεί η ζωή σε έναν  τουλάχιστον από τους τέσσερις αδερφούς Τζιβανόπουλου . Ο γερμανός διοικητής αρνήθηκε  και πάλι και τότε ο Καρβούνης ξέσπασε :

« Είστε βάρβαροι. Ντρέπομαι που σπατάλησα οκτώ χρόνια από την ζωή μου στον τόπο σας. Οκτώ χρόνια χαμένα και πεταμένα» .

Ο επικεφαλής γερμανός , εξαγριωμένος , τον χτύπησε δυνατά με το κοντάκι του όπλου. Ύστερα κροτάλισαν τα πολυβόλα . Όταν περιμάζεψαν τους 118 νεκρούς , ο Χρήστος Καρβούνης βρέθηκε με το μπράτσο σπασμένο .

Στη Σπάρτη έμεινε ζωντανό μνημείο μνήμης η κλινική του (από το 1970 στεγάστηκε εκεί η παλιά Νομαρχία Λακωνίας) ένα κτίριο –  σύμβολο για την πόλη και την ιστορία της . Δυστυχώς , η «κλινική ΚΑΡΒΟΥΝΗ» κατεδαφίστηκε το 2012 , αφήνοντας εκτεθειμένη ιστορικά μια πόλη , η οποία αδυνατεί (ή δεν θέλει) να προασπίσει και να διασώσει τα ζωντανά στοιχεία της ιστορικής της κληρονομιάς .

Η ΒΟΥΛΑ ΔΑΜΙΑΝΑΚΟΥ

Η Βούλα Δαμιανάκου, γέννημα της Μάνης (Πάνιτσα Λακωνίας, 1914) υπήρξε πεζογράφος , ποιήτρια , μεταφράστρια και αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης. Σύντροφος και συνεργάτις του Βασίλη Ρώτα , ταμένη (μαζί με την κόρη της, τη ζωγράφο Ελένη Βασιλοπούλου) στη μνήμη και το έργο του .

Ήταν η γυναίκα που φιλοξένησε τον διωκόμενο ηγέτη των Κούρδων Αμπντουλάχ Οτζαλάν στο πέρασμά του από την Αθήνα πριν η ελληνική κυβέρνηση συνεργήσει στην παράδοσή του στα χέρια των τούρκων πρακτόρων .

Η Βούλα Δαμιανάκου αποτέλεσε ένα σημαντικό κεφάλαιο των ελληνικών γραμμάτων, τόσο μέσω του έργου της, όσο και της ενεργής συμμετοχής της (και) στην πολιτισμική εποποιία της Εθνικής Αντίστασης , στο πλευρό του συντρόφου της, Βασίλη Ρώτα . Μέχρι την τελευταία της πνοή παρέμεινε ασυμβίβαστη , μαχήτρια και αγωνίστρια . Δεν διαπραγματεύτηκε ποτέ και με κανέναν την προσωπική της αντίληψη για την ελευθερία : Παραιτήθηκε από το δικαίωμα σύνταξής της ως συγγραφέας , επειδή ο σχετικός νόμος ήταν της χούντας κι επίσης , στα βαθιά της γεράματα , αρνήθηκε – μολονότι είχε ανάγκη – τη β’ κατηγορίας τιμητική σύνταξη , που της πρόσφερε η  ΑΕΠΙ , ως κληρονόμου και συνδημιουργού του έργου του Ρώτα (μεταξύ άλλων το «Ενας όμηρος» και οι «΄Ορνιθες»), επειδή δεν άντεχε τον γραφειοκρατικό βρόχο…

Υπήρξε συνεργάτης του περιοδικού Λαϊκός Λόγος (1966-1967), στο οποίο έγραφε με τα ψευδώνυμα Αλκυόνα , Αλκυών , Ειρήνη Πεζοπόρου . Το μεταφραστικό της έργο σχετίστηκε με τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ (μαζί με τον Βασίλη Ρώτα) και τον Φιόντορ Ντοστογιέφσκι.

Έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών , στις 19 Σεπτεμβρίου 2016.

…………………………………………………………………………………………..

ΕΠΙΛΟΓΟΣ με ένα μικρό απόσπασμα για τους 118 Εθνομάρτυρες από το διήγημα του Νότη Περγιάλη (Γεώργιος Νικολόπουλος , Ανώγεια Λακωνίας 1920 – Αθήνα 2009) με τίτλο : «Χωρίς ασπίδες και δόρατα».

«Μα η ατείχιστη πόλη (η Σπάρτη) έπεσε . Σήμερα στους δρόμους της περπατάνε Εφιάλτες αγκαλιά με τους ξενόγλωσσους βάρβαρους . Κι εμείς εδώ , λίγοι , πολύ λίγοι , για να υπερασπιστούμε την τιμή της .Δεν είμαστε ούτε καν 300 . Είμαστε 118 , χωρίς ασπίδες και δόρατα , μα πεθαίνουμε με την ψυχή του Λεωνίδα .

ΟΠΟΙΟΣ ΠΕΡΑΣΕΙ ΑΣ ΤΟ ΕΙΠΕΙ ΣΤΗ ΣΠΑΡΤΗ!

 Κείνη την ώρα ξεχύνεται βροντερό το τραγούδι των μελλοθανάτων . Νομίζεις πως φτεροκοπάνε στον αέρα χιλιάδες φτερά μαζί με μανιασμένα χτυπήματα σπαθιών και θριαμβικές κραυγές νίκης που υψώνουνται , σριφογυρνάνε μια στιγμή πάνου από τις χαράδρες του Μονοδεντριού κι ύστερα ορμάνε σα σαΐτες, αγκαλιάζουνε τη γη , τη σηκώνουνε χαρούμενα στα χέρια τους και την προσφέρουνε δώρο στους ανθρώπους .»

Τιμή και Δόξα και Αιώνια Μνήμη στους 118 Ήρωες της Σπάρτης