A. Γεωργουλης : Παγκόσμια ημέρα Σακχαρώδη Διαβήτη

0
512

του Αντρεα Γεωργουλη [ πτυχιουχος Χαροκοπειου Πανεπιστημιου – Επιστήμη Διαιτολογίας & Διατροφής

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ) (14/11/2019) θα αναλύσουμε ένα νόσημα που πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους και υπάρχει καθημερινά γύρω μας.

Το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας του Διαβήτη είναι η Οικογένεια και ο Διαβήτης .

Η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF) αυξάνει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον αντίκτυπο που έχει ο διαβήτης στην οικογένεια και στοχεύει στην προώθηση του ρόλου της οικογένειας στη διαχείριση, την περίθαλψη, την πρόληψη και την εκπαίδευση του διαβήτη. Οι οικογένειες καλούνται να μάθουν περισσότερα για τα προειδοποιητικά σημάδια του διαβήτη και να ανακαλύψουν τον κίνδυνο του διαβήτη τύπου 2. Η έρευνα που διεξήγαγε το IDF το 2018 αποκάλυψε ότι οι γονείς δύσκολα θα εντοπίσουν αυτή τη σοβαρή δια βίου κατάσταση στα δικά τους παιδιά. Παρά την πλειοψηφία των ερωτηθέντων που έχουν ένα μέλος της οικογένειας με διαβήτη, ένας ανησυχητικός αριθμός τεσσάρων στους πέντε γονείς θα δυσκολευτεί να αναγνωρίσει τα προειδοποιητικά σημάδια. Ένας στους τρεις δεν θα τα έβλεπε καθόλου. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση ώστε να βοηθούν τους ανθρώπους να εντοπίζουν έγκαιρα τα προειδοποιητικά σημάδια διαβήτη.

Ορισμός:

Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) είναι μια χρόνια διαταραχή του μεταβολισμού των υδατανθράκων, αλλά και των λιπών και των πρωτεϊνών του σώματος, πουχαρακτηρίζεται από υπεργλυκαιμία και άλλοτε από άλλη διαταραχή της έκκρισης και της δράσης της ινσουλίνης.

Διακρίνεται σε 3 κατηγορίες:

  1. Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου Ι (ΣΔΙ) ή νεανικός διαβήτης ή ινσουλινοεξαρτώμενος: Είναι μια μορφή διαβήτη που εμφανίζεται σε νεανική ηλικία και χαρακτηρίζεται από πλήρη ανικανότητα των β-κυττάρων του παγκρέατος να παράγουν ινσουλίνη (10% των περιπτώσεων). Ελέγχεται με την εξωγενή χορήγηση ινσουλίνης.
  2. Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου ΙΙ (ΣΔΙΙ) ή ινσουλινοανεξάρτητος: Είναι η μορφή του διαβήτη που εμφανίζεται σε μεγαλύτερη ηλικία( συνήθως >40 ετών) και χαρακτηρίζεται από καθυστέρηση ή και μείωση της έκκρισης ινσουλίνης(90% των περιπτώσεων). Οφείλεται σε γενετικούς παράγοντες αλλά και σε παράγοντες του τρόπου ζωής (καθιστική ζωή, παχυσαρκία, κακή διατροφή κτλ). Ελέγχεται με φαρμακευτική αγωγή, σωστή διατροφή και άσκηση.
  3. Σακχαρώδης Διαβήτης κύησης:  Ο ΣΔ που εμφανίζεται κατά την διάρκεια μια εγκυμοσύνης.

Συνήθη συμπτώματα:

Πολυδιψία, πολυφαγία, πολυουρία, νυκτουρία, ανεξήγητη απώλεια βάρους, λοιμώξεις γεννητικών οργάνων, διαταραχές όρασης, νευροπαθητικά συμπτώματα (πόνος, μούδιασμα κάτω άκρων)

Διάγνωση:

  1. Σάκχαρο πλάσματος νηστείας ≥ 126 mg/dl
  2. Σάκχαρο πλάσματος 2 ώρες μετά τη φόρτιση με 75g γλυκόζης ≥ 200 mg/dl
  3. Σάκχαρο πλάσματος σε τυχαίο δείγμα (ανεξάρτητα από τη λήψη τροφής) ≥ 200 mg/dl μαζί με συμπτώματα διαβήτη
  4. HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη) ≥ 6.5%

Λόγω της διακύμανσης των μετρήσεων συνιστάται επιβεβαίωση με δεύτερη μέτρηση (προτιμότερο με τον ίδιο τρόπο) εντός διαστήματος λίγων εβδομάδων

Πόσο συχνός είναι ο σακχαρώδης διαβήτης;

  • Σήμερα παγκοσμίως 425 εκατομμύρια ενήλικες έχουν διαβήτη και ένας  στους δύο παραμένει αδιάγνωστος. Πάνω από 1 εκατομμύριο παιδιά και ενήλικες έχουν ΣΔΙ.
  • Στην Ευρώπη το 2017 οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ήταν 58 εκατομμύρια.
    -Από αυτούς τα 22 εκατομμύρια δεν ήξεραν ότι έχουν σακχαρώδη διαβήτη.
    -Το 2045 αναμένεται πως θα νοσούν 7 εκατομμύρια.

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης

Σχετικά με τη διατροφή των διαβητικών αξίζει να σημειωθεί πως δεν υπάρχει συγκεκριμένη δίαιτα για τον διαβήτη και πως η δίαιτα του διαβητικού δεν διαφέρει σχεδόν σε τίποτα από αυτή που πρέπει να ακολουθεί ο γενικός πληθυσμός για να είναι υγιής.

Συνήθως συστήνεται μια δίαιτα με 45-60% υδατάνθρακες, 15-20% πρωτεΐνες, έως 30% λίπος, καθόλου trans λιπαρά, <7% κορεσμένα λιπαρά, <200mg χοληστερόλης, μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα με έμφαση στην κατανάλωση ψαριού > 2 φορές/εβδομάδα και φυτικές ίνες 14g/1000kcal.

Πρακτικές συμβουλές:

  • Πρέπει να καταναλώνονται λαχανικά και φρούτα (ναι και η μπανάνα)
  • Πρέπει να καταναλώνονται τρόφιμα ολικής άλεσης
  • Το ελαιόλαδο να αποτελεί τη βασική λιπαρή ουσία της διατροφής
  • Να επιλέγονται όσπρια, ψάρια, άπαχο κρέας και γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά
  • Να περιοριστεί το κόκκινο κρέας
  • Να περιοριστούν τα πολλά λιπαρά της διατροφής
  • Να περιοριστεί το αλάτι
  • Να περιοριστούν τα γλυκά και η ζάχαρη (στην απόλαυση των γλυκών σύμμαχος μπορεί να είναι τα γλυκαντικά αλλά πάντα με μέτρο)
  • Πολλά πρότυπα δίαιτας φαίνεται πως είναι αποτελεσματικά για τη διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη όπως η Μεσογειακή Δίαιτα
  • Η απώλεια βάρους θα ήταν ωφέλιμη σε υπέρβαρους ή παχύσαρκους ασθενείς
  • Δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποδεικνύουν τη χρήση συμπληρωμάτων βιταμινών, μετάλλων ή βοτάνων. Πρέπει να υπάρχει ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση σκευασμάτων.
  • Περιορισμός του αλκοόλ στα άτομα που καταναλώνουν στις 2 μερίδες/ημέρα για τους άνδρες και στη 1 μερίδα/ημέρα για τις γυναίκες. (Προσοχή η κατανάλωση αλκοόλ σε ασθενείς με ΣΔ και ιδίως αυτούς που χρησιμοποιούν ινσουλίνη μπορεί να οδηγήσει σε υπογλυκαιμία)

Μύθοι και αλήθειες για τον Σακχαρώδη Διαβήτη:

  1. Απαγορεύεται η μπανάνα: Μύθοςà Όλα τα φρούτα επιτρέπονται, ακόμα και η μπανάνα και ιδανικά οι λιγότερο ώριμες μπανάνες.
  2. Πρέπει να τρως μόνο ξινόμηλα: Μύθοςà Αυτός ο μύθος έχει καταρριφθεί εδώ και χρόνια. Επιτρέπονται όλα τα φρούτα ακόμα και τα κόκκινα μήλα.
  3. Απαγορεύεται η πατάτα, το ψωμί και τα μακαρόνια: Μύθοςà Οι υδατάνθρακες είναι μέρος της διατροφής διαβητικού ασθενούς και μάλιστα σε ποσοστό 45-60%. Προτιμώνται ολικής άλεσης ζυμαρικά και μαύρο ψωμί.
  4. Μπορείς να τρως όσο θες από τρόφιμα που δεν περιέχουν υδατάνθρακες: Μύθοςà Πρέπει να δίνεται και ιδιαίτερη προσοχή στα λιπαρά και στις πηγές πρωτεΐνης της δίαιτας
  5. Αν τρως πολύ ζάχαρη θα πάθεις σακχαρώδη διαβήτη: Μύθος & Αλήθεια à Για τον διαβήτη ευθύνονται γενετικοί παράγοντες αλλά και η κακή διατροφή. Το σύνολο της διατροφής επηρεάζει την εμφάνιση ΣΔ. Βέβαια η υπερβολή στη ζάχαρη μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες επιπτώσεις. Ένας διαβητικός ασθενής θα πρέπει να καταναλώνει με μέτρο τη ζάχαρη και να προτιμώνται γλυκαντικές ουσίες που δεν επηρεάζουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (και αυτές πάντα με επιφύλαξη και προσοχή).
  6. Μόνο όσοι έχουν παραπάνω κιλά παθαίνουν σακχαρώδη διαβήτη: Μύθος / Ο διαβήτης είναι κληρονομικός: Μύθος & αλήθεια à
    Για τον διαβήτη ευθύνονται τόσο οι γενετικοί παράγοντες όσο και περιβαλλοντικοί όπως ο τρόπος ζωής, η διατροφή και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Ακόμα και άτομα με χαμηλό σωματικό βάρος μπορεί να αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη. Άτομα με οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδη διαβήτη έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη.
  7. Ο διαβητικός απαγορεύεται να φάει γλυκά: Μύθος à
    Στο πιάτο του διαβητικού επιτρέπονται όλα αλλά με μέτρο και προσοχή. Ακόμα και τα γλυκά. Γλυκά χωρίς ζάχαρη, αλλά με γλυκαντικές ουσίες δεν σημαίνει πως μπορούν να καταναλώνονται άφοβα διότι συνήθως είναι πλούσια σε λιπαρά και θα επηρεάσουν το λιπιδαιμικό προφίλ των ασθενών αυτών.

Να θυμάστε πως η διατροφή του διαβητικού ασθενούς δεν διαφέρει από αυτή που πρέπει να ακολουθεί ο υγιής πληθυσμός. Το μυστικό βρίσκεται στην ποικιλία και το ΜΕΤΡΟ!