Τα αγάλματα του Λεωνίδα, και η νέα Σπάρτη.

0
272

Γραφει ο Βαγγέλης  Μητράκος     


Για κάποιους ανεξήγητους λόγους  η νέα Σπάρτη , αν και φαινομενικά καμαρώνει για τους προγόνους της , ΑΡΝΕΊΤΑΙ επί της ουσίας να τους τιμήσει εμπράκτως . Αρκεί να αναφέρουμε ως παραδείγματα τις εγκαταλειμμένες ανασκαφές της Αρχαίας Σπάρτης , τη μη αναστήλωση του Αρχαίου Θεάτρου ,  την παραμέληση και μη προβολή του Τάφου του Λεωνίδα και του Καιάδα , τα «φυλακισμένα» ψηφιδωτά , το σχεδόν εγκαταλειμμένο παλαιό Μουσείο , την όψιμη ανακάλυψη του Νέου Μουσείου της Σπάρτης , τον μη εορτασμό της Επετείου των Θερμοπυλών κλπ , κλπ .

Εκτός αυτών η Σπάρτη καθυστέρησε , επί 135 χρόνια , να αποκτήσει ένα άγαλμα του Βασιλιά της Σπάρτης Λεωνίδα , που με την ηρωική θυσία του στις Θερμοπύλες εξακόντισε το όνομα της Σπάρτης στα πέρατα της Οικουμένης και κατέστησε το όνομά της ανεξίτηλο στους αιώνες .

Μόλις το 1969 , με δωρεά της οικογένειας ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΥ , μεγάλων ευεργετών της Σπάρτης , έγινε κατορθωτό να στηθεί στη Σπάρτη , μπροστά από το  Δημοτικό Στάδιο , στο τέρμα της λεωφόρου Κ. Παλαιολόγου , το μεγαλειώδες  Άγαλμα του Λεωνίδα , το οποίο αποτελεί το κορυφαίο μνημείο και αξιοθέατο της πόλης κι ένας ιδιαίτερος τόπος απόδοσης τιμής στην ιστορία της Σπάρτης και στη θυσία των 300 Σπαρτιατών στις Θερμοπύλες το 480 π. Χ .

Ελάχιστοι Σπαρτιάτες γνωρίζουν (ίσως) πως η Σπάρτη θα είχε αποκτήσει , μετά τον πόλεμο , το Άγαλμα του Λεωνίδα το οποίο βρίσκεται σήμερα στις Θερμοπύλες , αν αυτό δεν γινόταν «θύμα» του  στείρου θρησκευτικού φανατισμού ενός  δεσπότη αλλά και της ανοχής και προσαρμογής της τοπικής κοινωνίας σε τέτοιες αντιλήψεις και πρακτικές . Συγκεκριμένα η διδάκτωρ αρχαιολογίας κ. Φανουρία Δακορώνια σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα kaliterilamia.gr με τίτλο : « Η »αστεία» ιστορία με το μνημείο του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες …» αναφέρει , μεταξύ άλλων , και τα εξής :

 

«Πριν από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο , κάποιος ομογενής της Αμερικής , ονόματι Δουσμάνης , Σπαρτιάτης την καταγωγή , πρόσφερε χρήματα για την ανέγερση μνημείου του Λεωνίδα στη Σπάρτη . Ανετέθη τότε στον γλύπτη Φαληρέα να κάνει άγαλμα . Λόγω του πολέμου , οι ενέργειες σταμάτησαν .

Μετά τον πόλεμο ο Φαληρεύς τελείωσε το άγαλμα , αλλά ο αρχικός χορηγός Δουσμάνης είχε πεθάνει . Έτσι ο γλύπτης φρόντισε και ήρθε σε επαφή με την οργάνωση ΑΧΕΠΑ , της οποίας ο τότε πρόεδρος Χάρης Μπούρας συγκέντρωσε τριακόσιους ομογενείς Σπαρτιάτες της Αμερικής , που προσέφεραν από 300 δολάρια ο καθένας για την ανέγερση του μνημείου στη Σπάρτη».

Τα ευτράπελα όμως μόλις τότε άρχιζαν . Σε πρώτη φάση , το άγαλμα του Σπαρτιάτη πολεμιστή σκανδάλισε τις εκκλησιαστικές Αρχές !

«Επειδή το άγαλμα του Λεωνίδα παριστάνεται γυμνό , ο τότε δεσπότης της περιοχής αντέδρασε στην κατασκευή του και τελικά αποφασίστηκε το μνημείο και το άγαλμα του Λεωνίδα να στηθεί στις Θερμοπύλες .»

 

Έτσι , λοιπόν , η Σπάρτη , έχασε την ευκαιρία να αποκτήσει ένα σπουδαίο Άγαλμα του Λεωνίδα και χρειάστηκε να περάσουν ακόμα 30 χρόνια , ώστε αυτό το Χρέος να εκπληρωθεί .

Η μοίρα το ήθελε έτσι ώστε ΚΑΙ το  μεγαλειώδες κι επιβλητικό ορειχάλκινο  άγαλμα του 1969 , να το φιλοτεχνήσει ο ΙΔΙΟΣ γλύπτης  ο Βάσος Φαληρέας (1905 –  1979) , ο οποίος υπήρξε  από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της ακαδημαϊκής σχολής γλυπτών στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα.

Ο Βάσος Φαληρέας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1905 με καταγωγή  από την Καρδαμύλη της Μάνης . Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (Α.Σ.Κ.Τ.) της Αθήνας με δασκάλους τους διάσημους καθηγητές Γεώργιο Ιακωβίδη και Θωμά Θωμόπουλο

Στη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων , το 1937 , ο Φαληρέας κέρδισε το χρυσό μετάλλιο για το έργο του «Γαλήνη» (1936) , καθώς και αργυρά μετάλλια για τα έργα «Γυμνό» και «Κεφαλή» . Την ίδια χρονιά , ο Φαληρέας τιμήθηκε με το Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Γεωργίου Α’ .

Υπήρξε μέλος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών στο Παρίσι , ενώ το 1976 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών . Έχει φιλοτεχνήσει  μνημεία και ηρώα , όπως : «Το Άγαλμα της Προμάχου Αθηνάς» (1951) στο Πεδίον του Άρεως στην Αθήνα  . Άλλα μεγαλεπήβολα έργα του είναι επίσης το «Μνημείο του Λεωνίδα» στις Θερμοπύλες  (1955) και το «Ηρώον των Μπιζενομάχων»  (1926) . Στο έργο του συγκαταλέγεται και μεγάλος αριθμός από προτομές και ανδριάντες . Ο Φαληρέας επιδόθηκε , επίσης , στη χάραξη μεταλλίων και νομισμάτων .

Το Άγαλμα του Λεωνίδα στη Σπάρτη , το θαυμάσιο αυτό έργο του Φαληρέα , αποτελεί από το 1969 έως και σήμερα το κορυφαίο αξιοθέατο της Νέας Σπάρτης , ένα μνημείο μπροστά στο οποίο στέκονται με δέος και θαυμασμό οι Σπαρτιάτες αλλά και οι επισκέπτες της πόλης , αναπολώντας την ιστορία και τα κατορθώματα Ηρώων που είχαν βάλει την Πατρίδα και τους Νόμους της πάνω από τη ζωή τους και που τον πολεμικό  παιάνα που τραγουδούσαν βαδίζοντας κατά του εχθρού τον είχαν όχι ως σύνθημα αλλά ως σκοπό ζωής :

Αγετ’, ώ Σπάρτας ευάνδρω  
κώροι πατέρων πολιατάν  
λαιά μέν ίτυν προβάλεσθε,  
δόρυ δ’ ευτόλμως άνχεσθε,  
μή φειδομένοι τάς ζωάς.  
Ου γάρ πάτριον τά Σπάρτα!  
  
Απόδοση στη Νεοελληνική:  

Εμπρός ώ της ευάνδρου Σπάρτης  
τέκνα πατέρων πολιτών,  
διά της αριστεράς χειρός την ασπίδαν προβάλετε,  
διά δέ της δεξιάς  με τόλμη   
το δόρυ υψώσατε,  
μη φειδόμενοι τις ζωές  
γιατί αυτό δεν είναι πατροπαράδοτο στη Σπάρτη !  

2-10-2019