Εν Δήμω: Κοινωνικές δομές αλληλεγγύης

0
69

Του Βαγγελη Μητρακου

Τα τελευταία χρόνια οι κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις, που καθορίζονται από την προσπάθεια των εκμεταλλευτών να συγκεντρώσουν στα χέρια τους περισσότερο πλούτο, έχουν προκαλέσει όξυνση των κοινωνικών προβλημάτων. Μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού οδηγούνται με ραγδαίους ρυθμούς στην ανεργία ή στην υποαπασχόληση, διαβιούν στα όρια της φτώχειας (ή και κάτω από αυτά), αντιμετωπίζουν προβλήματα στέγασης, αποκλείονται από τη δημόσια υγεία, απομονώνονται και περιθωριοποιούνται. Αυτές οι οδυνηρές συνθήκες, οι οποίες -όπως όλα δείχνουν- θα κρατήσουν για πολύ, καλούν τον δήμο Σπάρτης, την περιφερειακή ενότητα Λακωνίας αλλά και την τοπική κοινωνία να ανταποκριθούν ουσιαστικά στις προκλήσεις των καιρών, για επίλυση κρίσιμων κοινωνικών προβλημάτων, αναλαμβάνοντας δυναμικότερο ρόλο, αξιοποιώντας ευκαιρίες προς όφελος όλων και δημιουργώντας κοινωνικές δομές άμεσης αντιμετώπισης της φτώχειας.

Το σύνθημα που πρέπει να διατρέχει την κοινωνία μας, σήμερα, είναι:

«Κανείς μόνος του στην κρίση»!

«Αλληλεγγύη για όλους»!

Στο δήμο Σπάρτης, μετά την έκρηξη των μνημονίων δημιουργήθηκαν Κοινωνικό Παντοπωλείο, Κοινωνικό Φαρμακείο, Κοινωνικό Ιατρείο και Κοινωνικό Φροντιστήριο. Πρόκειται για βασικές δομές αλληλεγγύης που στόχο τους έχουν να ανακουφίσουν τις κοινωνικά ευάλωτες κι ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού.

Δυστυχώς και οι τέσσερις αυτές δομές λειτούργησαν και λειτουργούν (όσες λειτουργούν ακόμα) με πολλά προβλήματα, με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνονται στις ανάγκες για τις οποίες θεσπίστηκαν.

Για τον λόγο αυτόν, πρέπει, η νέα δημοτική αρχή που θα προκύψει από τις εκλογές του Μαΐου 2019, συνεπικουρούμενη από την περιφερειακή ενότητα Λακωνίας, να σκύψει με νέο ενδιαφέρον πάνω στις δομές αυτές και να δημιουργήσει έναν ειδικό φορέα που αποκλειστικά θα ασχολείται με τη διαρκή επιτήρηση, στήριξη και αναβάθμισή τους, ώστε οι αναξιοπαθούντες πολίτες της κρίσης να παίρνουν απ’ αυτές τη μέγιστη δυνατή ωφέλεια.

Ο δήμος Σπάρτης και η ΠΕ Λακωνίας, απέναντι σε τέτοιες δομές κοινωνικής αλληλεγγύης, πρέπει, πρώτα απ’ όλα, να έχουν ένα ρόλο οργανωτικό, ενημερωτικό, συντονιστικό, καθοδηγητικό κι εμψυχωτικό, με στόχο να κινητοποιήσουν την τοπική κοινωνία (εκκλησία, πολίτες, συλλογικούς και θεσμικούς φορείς, οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες, ομογενείς, επιχειρήσεις κλπ) προκειμένου να εξασφαλιστεί η διαρκής και επαρκής στήριξη των δομών αυτών. Παράλληλα οφείλουν να ενημερώνουν διαρκώς τους πολίτες για τη λειτουργία των τοπικών κοινωνικών δομών, ώστε κανείς πολίτης και καμιά οικογένεια που βρίσκεται σε ανάγκη να μη στερείται τη δυνατότητα ενίσχυσης και βοήθειας των δομών αυτών. Σ’ αυτό το ενημερωτικό κομμάτι της όλης προσπάθειας τα τοπικά ΜΜΕ, σε συνεργασία με το δήμο και την ΠΕ Λακωνίας, μπορούν, και πρέπει, να παίξουν καθοριστικό και αναντικατάστατο ρόλο. Τέλος, επειδή τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να χαρακτηρίζονται από θεσμική πληρότητα, οφείλει ο δήμος Σπάρτης και η ΠΕ Λακωνίας να εξετάσουν τη δυνατότητα θεσμοθέτησης κι άλλων κοινωνικών δομών, έτσι όπως έχουν υλοποιηθεί από δεκάδες δήμους σ’ ολόκληρη την Ελλάδα.

Κανείς, βέβαια, δεν υποστηρίζει πως ο δήμος Σπάρτης και η ΠΕ Λακωνίας μπορούν να υλοποιήσουν κάθε υπάρχουσα κοινωνική δομή στην Ελλάδα. Όμως, σίγουρα, οφείλουν να εξετάσουν όλες τις δυνατότητες που τους παρέχονται, ώστε να ανακουφίσουν, σε καιρούς δεινής κρίσης, τη δοκιμαζόμενη τοπική κοινωνία.

Τέτοιες κοινωνικές δομές που έχουν υλοποιηθεί ανά την Ελλάδα είναι και οι παρακάτω:

– Δομή παροχής συσσιτίων: Εξασφαλίζει μεσημεριανό γεύμα χωρίς αντίτιμο σε κατοίκους του δήμου που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες λόγω της σημερινής κοινωνικο – οικονομικής πραγματικότητας.

– Δημοτικός Λαχανόκηπος: Είναι μια κοινωνική δομή χωρισμένη σε ισομερή τεμάχια. Σε κάθε ωφελούμενο παραχωρείται κηπάριο για να καλλιεργήσει οπωροκηπευτικά που θα προορίζονται για την κάλυψη των αναγκών της οικογένειάς του. Επιπλέον το 10% κάθε παραγωγής αποστέλλεται στο Κοινωνικό Παντοπωλείο του αντίστοιχου δήμου ώστε να ωφεληθούν επιπλέον άτομα.

– Τράπεζα Χρόνου: Υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης και αχρήματης ανταλλαγής υπηρεσιών και αγαθών, που απευθύνεται σε εκείνους που επιθυμούν να γίνουν μέλη του δικτύου και να αλληλο-διευκολύνονται στην καθημερινότητά τους, ανταλλάσσοντας υπηρεσίες και αγαθά χωρίς κόστος.

– Γραφείο Διαμεσολάβησης: Αποτελεί το κέντρο πληροφόρησης των δράσεων του δικτύου των κοινωνικών δομών στο δήμο και την ΠΕ Λακωνίας, ενώ παράλληλα επιχειρεί να διευκολύνει τη διασύνδεση των κατοίκων του δήμου με τους κατά τόπους φορείς και τις κοινωνικές υπηρεσίες και με άλλες δομές και πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στην περιοχή. Πιο συγκεκριμένα, οι υπηρεσίες που παρέχονται από το Γραφείο Διαμεσολάβησης αναπτύσσονται σε τρία επίπεδα: παροχή πληροφοριών, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και συμβουλευτική και τέλος οργάνωση στοχευμένης παρέμβασης, προσαρμοσμένης στις εκάστοτε ανάγκες.

– Καταναλωτικός Συνεταιρισμός: Στο πλαίσιο ενός τέτοιου θεσμού τόσο ο καταναλωτής όσο και ο παραγωγός βγαίνουν κερδισμένοι, αφού ο μεν καταναλωτής αγοράζει φθηνότερα ο δε παραγωγός πουλάει ακριβότερα και το επιπλέον κέρδος κοινωνικοποιείται προς όφελος της ελληνικής οικονομίας.

– Κοινωνικός & πολιτιστικός χώρος: Ένας κοινωνικός και πολιτιστικός χώρος αλληλεγγύης και συμμετοχής όπου άτομα, φορείς και συλλογικότητες στο πλαίσιο λειτουργίας του συνευρίσκονται, διοργανώνουν πολιτικές, πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις, συζητήσεις και δράσεις, προβολές ταινιών, παρουσιάσεις βιβλίων, μουσικές βραδιές, εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας κλπ. Ένας χώρος για καφέ, ποτό αλλά και χώρος όπου όλοι οι πολίτες μαζί θα δημιουργούν δίκτυα – ομάδες εναλλακτικής και αλληλέγγυας οικονομίας, ή δωρεάν παροχή πρώτης ιατρικής φροντίδας σε ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση σ’ αυτήν, ή λειτουργία ελεύθερων και δωρεάν μαθημάτων και εργαστηρίων που θα μπορούν να υπάρχουν και να λειτουργούν στους χώρους.

– Γραφείο Δημοτικής Μέριμνας: Είναι υπεύθυνο για την καταγραφή των ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση ένδειας, αστεγίας και χρειάζονται στήριξη. Μεριμνά για τη σίτιση, τη στέγαση, τα τρόφιμα και τα χρήματα που έχουν ανάγκη αυτά τα άτομα. Το εν λόγω γραφείο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία της στέγης αστέγων και για το ταμείο αλληλοβοήθειας αστέγων.

– Στέγη αστέγων: Δομή για συνανθρώπους που δεν έχουν στέγη.

– Ταμείο αλληλοβοήθειας απόρων: Καλύπτει τις ανάγκες των φτωχών μέσω άμεσων χρηματικών αποδοχών σ’ αυτούς και τις οικογένειές τους. Επίσης τους παρέχονται χρήματα για τους λογαριασμούς της ΔΕΗ, της ΔΕΥΑ και μέχρις ενός σημείου, για έξοδα που μπορεί να έχουν για κάποιες αρρώστιες καθώς και για τη μεταφορά ατόμων στο νοσοκομείο.

– Συμβουλευτικό Κέντρο Ατόμου και Οικογένειας: Το εν λόγω κέντρο βοηθάει στη διαχείριση ατομικών, οικογενειακών, κοινωνικών και επαγγελματικών θεμάτων. Παρεμβαίνει σε σχολεία για την ενημέρωση των μαθητών και των γονέων τους και συμβάλλει στην ανάπτυξη του εαυτού των εφήβων. Οι ομάδες που το αφορούν είναι οι οικογένειες, τα παιδιά και η κοινότητα.

– Γραφείο Τεκμηρίωσης Προγραμμάτων και Κοινωνικών Ερευνών: Η εν λόγω δομή είναι υπεύθυνη για τη διεξαγωγή ερευνών ως προς τον εντοπισμό του τι έχουν ανάγκη οι πολίτες.

– Πολυδύναμο Κέντρο Πολιτών με Αναπηρία: Η συγκεκριμένη δομή παρέχει απασχόληση σε ΑμεΑ με εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Επίσης παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες στα ίδια τα ΑμεΑ και τους φροντιστές τους, που συνήθως είναι οι γονείς τους.

– Γραφείο Νομικής Υποστήριξης: Απευθύνεται σε αναξιοπαθούντα άτομα τα οποία αντιμετωπίζουν προβλήματα νομικής φύσεως και δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν σε δικαστικά έξοδα και έξοδα δικηγόρου.

Το ολοκληρωμένο αυτό πρόγραμμα «Κοινωνικές Δομές Άμεσης Αντιμετώπισης της Φτώχειας», ο δήμος Σπάρτης και η ΠΕ Λακωνίας, εφόσον το διαμορφώσουν, έχουν τη δυνατότητα να το εντάξουν σε εθνικά ή ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης, έτσι όπως έχουν ήδη κάνει πολλοί δήμοι σ’ ολόκληρη την Ελλάδα.

Ως κοινωνία Ανθρώπων, ως δήμος και ως περιφερειακή ενότητα, σήμερα, σ’ αυτές τις κρίσιμες στιγμές, οφείλουμε να περάσουμε από τη φιλανθρωπία στην αλληλεγγύη, στην κοινωνική (δηλαδή) προσφορά «που γίνεται από τον έναν στον άλλον, από το κάθε μέλος στην κοινωνία την ίδια, εθελοντικά και χωρίς κανένα συναίσθημα υπεροχής, μιας και η κρίση άρχισε να μας κάνει να βλέπουμε την κοινωνία μας ως σύνολο, στο οποίο όλοι μας έχουμε ενεργό ρόλο και συμμετοχή». [Μαριάνθη Σταυρίδου και Υρώ Κιοτσέογλου – Η Κοινωνική Αλληλεγγύη δεν είναι Φιλανθρωπία]